W dniu 8 lipca 2025 roku w gospodarstwie Szczepanówka k. Lublina zainaugurowano nowatorski projekt pt. „Monitoring i zwiększenie bioróżnorodności wśród zapylaczy w polskich sadach”. Projekt jest prowadzony w 16 sadach jabłoniowych zlokalizowanych 3 największych rejonach sadowniczych w Polsce. To pierwsze w Polsce na tak dużą skalę przedsięwzięcie, którego celem jest poprawa warunków życia zapylaczy i zwiększenie ich różnorodności w kluczowych regionach sadowniczych – grójeckim, sandomierskim i lubelskim. To unikalna inicjatywa, która po raz pierwszy tak kompleksowo łączy potrzeby sadowników, pszczelarzy, ochronę zapylaczy i troskę o bioróżnorodność środowiska.
Organizatorem projektu jest Fundacja Time4Bee przy współpracy m. in. ze Stowarzyszeniem Agroekoton i Uniwersytetem Przyrodniczym w Lublinie. Przedsięwzięcie będzie realizowane w latach 2025–2026. To kontynuacja działań rozpoczętych w latach 2023–2024. W realizację zaangażowani są sadownicy, pszczelarze, naukowcy oraz organizacje pozarządowe, co czyni projekt wyjątkowym przykładem międzyśrodowiskowej współpracy na rzecz zrównoważonego rolnictwa.
– Bioróżnorodność wśród zapylaczy to fundament efektywnej produkcji owoców – mówi Karolina Śluzek z Fundacji Time4bee. – Aby poprawić jakość i ilość plonów, musimy lepiej poznać gatunki zapylaczy obecne w sadach oraz zrozumieć ich zależności z lokalnym środowiskiem. Nasz projekt łączy wiedzę agrotechniczną z działaniami proekologicznymi – tworzymy przyjazne warunki dla dzikich zapylaczy nie tylko w samych sadach, ale także w ich otoczeniu. Takie podejście przyniesie korzyści zarówno przyrodzie, jak i producentom owoców.
– To pierwszy tego typu projekt w Polsce – na rzecz zapylaczy, bioróżnorodności i zrównoważonej produkcji ogrodniczej. Naszym celem jest równoczesne działanie na rzecz produkcji sadowniczej, ochrony zapylaczy i działań prośrodowiskowych, – podkreśla dr Mirosław Korzeniowski, prezes stowarzyszenia Agroekoton. – Zapylacze mają ogromny wpływ na plonowanie i jakość owoców. Dobrze zapylone kwiaty to więcej owoców i lepszy ich rozwój. Naszym celem jest nie tylko ochrona zapylaczy, ale także poznanie ich aktywności w różnych regionach i warunkach, a także wdrażanie rozwiązań, które będą służyć zarówno przyrodzie, jak i produkcji sadowniczej.
Demo Farma w Szczepanówce – centrum kompetencji w zakresie bioróżnorodności zapylaczy
Serce projektu bije w gospodarstwie Szczepanówka, gdzie powstała pierwsza w Polsce Demo Farma dedykowana bioróżnorodności zapylaczy w ogrodnictwie. Na miejscu stworzono m.in.:
- edukacyjną ścieżkę przyrodniczą,
- kwietne pasy zapewniające pożytek dla owadów w różnych okresach sezonu,
- inteligentny ul monitorujący stan rodzin pszczelich,
- ule z dziką pszczołą – murarką ogrodową (Osmia rufa),
- system poławiaczy pyłku do analizy źródeł i zanieczyszczeń pyłku,
- domek do apiterapii.
Wiedza, monitoring, edukacja
W ramach projektu prowadzone są:
- monitoring zapylaczy w 16 sadach jabłoniowych w różnych częściach Polski,
- opracowanie zaleceń agrotechnicznych w oparciu o dane terenowe,
- mapowanie występowania zapylaczy,
- warsztaty edukacyjne dla dzieci, młodzieży, studentów, pszczelarzy i sadowników,
- działania informacyjne i popularyzujące efekty projektu.
Dzięki projektowi powstanie unikalna baza wiedzy, która pozwoli lepiej zrozumieć potrzeby zapylaczy, wspierać ich populacje i promować praktyki przyjazne środowisku w sadownictwie.
Patronat medialny: Polskie Radio Lublin.
